สกสว.เปิดพิมพ์เขียวร่างแผน ววน.ปี 2571-75 ยกระดับไทยสู่เศรษฐกิจใหม่อย่างยั่งยืน


สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) เปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นร่างกรอบแผนด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) พ.ศ. 2571–2575 จากทุกภาคส่วน หวังวางทิศทางขับเคลื่อนประเทศด้วยวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ชู 3 แกนหลักยุทธศาสตร์ ‘High Growth-Transform-Reform’ พลิกโฉมสู่เศรษฐกิจมูลค่าสูง คุณภาพชีวิตที่ดี และความมั่นคงของประเทศที่ยั่งยืน โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ชี้ชัดต้องยกระดับระบบ ววน. สู่การวางรากฐานเศรษฐกิจใหม่อย่างยั่งยืน

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในฐานะประธานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ได้ให้เกียรติเป็นประธานเปิดการประชุมจัดทำประชาพิจารณ์รับฟังความคิดเห็นต่อ (ร่าง) กรอบแผนด้าน ววน. ของประเทศ พ.ศ. 2571–2575 ณ โรงแรมเซ็นทารา แกรนด์ แอท เซ็นทรัลพลาซา ลาดพร้าว กรุงเทพฯ โดยมีผู้แทนจากภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาคประชาชน เข้าร่วมกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศอย่างคับคั่ง เพื่อเร่งสร้างความพร้อมและขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจฐานนวัตกรรม ท่ามกลางบริบทโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งการปฏิวัติเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ การแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน ได้กล่าวปาถกถาพิเศษในหัวข้อ “ทิศทางและนโยบายการขับเคลื่อนวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สู่การสร้างโอกาสใหม่ในการพัฒนาประเทศ ตามแผนใหม่ ววน. ระยะ 5 ปี พ.ศ. 2571-2575” โดยระบุว่า งานวิจัยในยุคนี้ต้องไม่ใช่แค่ผลงานทางวิชาการ แต่คือ “เชื้อเพลิง” ในการขับเคลื่อนประเทศสู่การวางรากฐานเศรษฐกิจใหม่อย่างยั่งยืน ประเทศไทยหมดเวลาพึ่งพาอุตสาหกรรมยุคเก่าแล้ว วิทยาศาสตร์และงานวิจัยระดับแนวหน้าต้องถูกประกอบเข้ากับความต้องการของตลาดโลกเพื่อสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ที่ทรงพลัง ปัจจุบันงบประมาณกองทุน ววน. ยังไม่เพียงพอ จึงต้องระดมทุนก้อนใหม่หรือทำในเชิงพาณิชย์เพื่อดึงดูดเม็ดเงินลงทุนร่วมทุนจากต่างประเทศ โดยจะยึด 3 ความท้าทายระดับชาติ ได้แก่ 1) สงครามเทคโนโลยีและ AI 2) การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และ 3) สังคมสูงวัยและช่องว่างระหว่างวัย

ในการขับเคลื่อนจะมุ่งเป้าไปที่การยกระดับอุตสาหกรรมสำคัญ เช่น ภาคการเกษตรที่ต้องใช้นวัตกรรมสร้างมูลค่าเพิ่มเพื่อแก้ปัญหาคนทำเยอะแต่สัดส่วน GDP น้อย, ด้านสุขภาพและการแพทย์ มุ่งทลายคอขวดการวิจัยทางคลินิกเพื่อสิทธิ สปสช., อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ เร่งสร้างนักออกแบบวงจรยุคใหม่รองรับการลงทุนจากบริษัทยักษ์ใหญ่ และเศรษฐกิจระดับพื้นที่ที่ใช้พื้นที่เป็นตัวตั้งในการสร้างชุมชนใหม่แปรรูปสินค้าเชื่อมโยงการท่องเที่ยว นอกจากนี้ในมิติการพัฒนาทุนมนุษย์ จะมีการจัดทำแผนที่ทักษะ (Skill Map) เพื่อดูช่องว่างทักษะระหว่างอุตสาหกรรมเก่าและใหม่ โดยแรงงานที่ถูกแทรกแซงจาก AI จะต้องได้รับการเพิ่มทักษะทันที พร้อมเตรียมร่วมมือกับสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยในการตั้งกองทุนวิจัยฐานภารกิจ เช่น เทคโนโลยีแบตเตอรี่และมอเตอร์ขั้นสูง เพื่อจับคู่ขอรับทุนต่อไป

ววน. ในฐานะ Game Changer พลิกโฉมโครงสร้างประเทศและผลสัมฤทธิ์ทางเศรษฐกิจ

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.นพ.สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล ประธานกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวว่า ปัจจุบันบทบาทของ ววน. ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุนการพัฒนาอีกต่อไป แต่เป็น “Game Changer” ที่จะสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างให้กับประเทศไทย ในการก้าวข้ามกับดักรายได้ปานกลาง ยกระดับผลิตภาพ และเพิ่มความสามารถในการรับมือกับความท้าทายใหม่ของโลก โดยร่างกรอบแผนฉบับนี้มุ่งสร้างการเปลี่ยนแปลงใน 4 ประเด็นสำคัญ คือ การสร้างความสามารถในการแข่งขันรูปแบบใหม่, การสร้างความมั่นคงและความสามารถในการฟื้นตัวของประเทศ, การสร้างฐานรากแห่งอนาคตผ่านการลงทุนองค์ความรู้ใหม่และโครงสร้างพื้นฐาน และการเปลี่ยนองค์ความรู้ให้เกิดผลลัพธ์ที่จับต้องได้จริง

ด้าน ศาสตราจารย์ ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผู้อำนวยการ สกสว. เผยว่า ร่างกรอบแผนด้าน ววน. ฉบับใหม่นี้ เป็นผลจากการสังเคราะห์บทเรียนจากแผนฉบับเก่าควบคู่กับการวิเคราะห์บริบทโลก ซึ่งผลสำเร็จของแผนฯ ที่ผ่านมา สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้เกือบ 50,000 ล้านบาท ลดต้นทุนของประเทศกว่า 3,400 ล้านบาท สร้างการจ้างงานมากกว่า 30,000 ตำแหน่ง และพัฒนากำลังคนทักษะสูงไปแล้วกว่า 400,000 คน

สำหรับแผนฉบับใหม่นี้ สกสว. ให้ความสำคัญกับการเร่งขับเคลื่อนประเทศผ่าน 3 ทิศทางหลัก ประกอบด้วย High Growth การสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่, Transform การพลิกโฉมอุตสาหกรรมและภาคการผลิตเดิมให้แข่งขันได้ในเวทีโลก และ Reform การปฏิรูประบบภาครัฐด้วยองค์ความรู้และนโยบายสาธารณะที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์ โดยกำหนดเป้าหมายการพัฒนาไว้ 4 ด้าน ได้แก่ ด้านเศรษฐกิจและความสามารถในการแข่งขัน, ด้านคุณภาพชีวิตและความครอบคลุม, ด้านความพร้อมอนาคตและความมั่นคง และด้านการพัฒนาระบบนิเวศ ววน.

กางพิมพ์เขียว 9 แผนงานสำคัญ ภายใต้ร่างกรอบยุทธศาสตร์ ววน. ฉบับใหม่

เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อประเทศอย่างเป็นรูปธรรม ระบบ ววน. ได้กำหนดโครงสร้างการดำเนินงานออกเป็น 9 แผนงานสำคัญ ดังต่อไปนี้

  • การลงทุนในอุตสาหกรรมขั้นสูงและอุตสาหกรรมใหม่: เพื่อขับเคลื่อน New Growth Engine ของประเทศ
  • การยกระดับอุตสาหกรรมและบริการที่มีศักยภาพ: เพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันในเวทีโลก
  • นวัตกรรมเพื่อคุณภาพชีวิตและสังคม: สร้างความครอบคลุมและลดความเหลื่อมล้ำ
  • การใช้ประโยชน์องค์ความรู้ข้ามศาสตร์: ผนวกวิทยาการและเทคโนโลยีที่หลากหลาย
  • การเตรียมความพร้อมสู่อนาคต: รองรับการเปลี่ยนแปลงและโอกาสใหม่ ๆ
  • การเสริมสร้างความมั่นคงและความสามารถในการฟื้นตัวของประเทศ: สร้างภูมิคุ้มกันต่อความท้าทายรอบด้าน
  • การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้าน ววน.: สร้างสิ่งอำนวยความสะดวกและระบบนิเวศการวิจัย
  • การพัฒนาและใช้ประโยชน์บุคลากรวิจัยและนวัตกรรม: มุ่งเน้นการสร้างกำลังคนทักษะสูง
  • การพัฒนาศักยภาพระบบ ววน. ของประเทศ: ปฏิรูปกลไกและการบริหารจัดการกองทุนให้มีประสิทธิภาพสูงสุด